Statement, uitgesproken bij de behandeling van de begroting 2012 op 8 november 2011

Vandaag besluiten we over de begroting van de gemeente Houten voor 2012. Een begroting, die al vóór de behandeling in de RTG achterhaald was door de koppelingsbrief.
Een vreemde situatie. De raad wordt gevraagd een begroting goed te keuren, terwijl we al weten dat deze begroting niet realistisch is en dat er op basis van deze begroting in 2012 en de jaren erna grote tekorten zouden ontstaan.
De VVD staat voor een verantwoord begrotingsbeleid. Dat betekent dat structurele tekorten op de gemeentelijke begroting onaanvaardbaar zijn.
Er staat de inwoners, organisaties en instellingen van Houten – na de 6,7 miljoen bezuinigingen waartoe we al besloten hebben, dus een tweede ombuigingsronde te wachten van 2,5 tot 3,5 miljoen. Een flinke tegenslag die, moeilijke keuzes van de raad zal vragen.
De VVD heeft daarbij altijd gezegd dat de overheid – net als huishoudens en bedrijven – de tering naar de nering moet zetten.
De VVD vindt het niet liberaal om voor onze inwoners te bepalen waaraan hun geld wordt uitgegeven. Dat kunnen de inwoners en bedrijven van Houten veel beter zelf bepalen.
Dat betekent niet dat de overheid overbodig is. De overheid heeft een aantal belangrijke kerntaken om een leefbare en veilige samenleving te garanderen; taken, waaraan de inwoners zelf geen invulling kunnen geven. Daarvoor zijn wij ingehuurd, dat is het bestaansrecht van een overheid. De VVD is principieel tégen overheidsuitgaven die geen of te weinig algemeen maatschappelijk belang hebben.
De tering naar de nering zetten. Dat hebben we in de afgelopen bezuinigingsoperatie van 6,7 miljoen gedaan.
Nu staan ons nieuwe tekorten te wachten en de VVD zal er dan ook voor kiezen wederom de tering naar de nering te zetten. Dat is liberaal en dat hebben we onze kiezers beloofd.
Het college is dan ook gevraagd met voorstellen te komen voor verdere bezuinigingen. Deze voorstellen zullen we in de raadsvergadering van december en bij de behandeling van de perspectiefnota bespreken. Wij zullen wederom voor moeilijke keuzes komen te staan. Keuzes die hoe dan ook pijn zullen doen. De tering naar de nering zetten doet pijn maar wij hebben onze kiezers beloofd deze pijnlijke keuzes te maken en niet voor de makkelijke, linkse, weg van lastenverzwaringen te kiezen.
Maar er kan een punt komen waarop verdere bezuinigingen onmogelijk zijn zonder het algemeen maatschappelijk belang te schaden. Een punt waarop de bezuinigingen zó ver gaan dat de gemeente Houten haar kerntaken niet meer kan invullen. Een punt waarop een leefbare en veilige samenleving niet langer gegarandeerd is. Als we op dat punt komen, zijn structurele tekorten op de begroting alleen nog te voorkomen door naar de inkomstenkant van de begroting te kijken: de OZB.
Verhoging van de OZB betekent dat we er als raad voor kiezen voor de huizenbezitters en bedrijven te bepalen dat zij geld – hún geld – moeten uitgeven aan gemeentelijke voorzieningen.
De VVD kan hiervoor alleen dan kiezen als deze keuze in het algemeen belang en dus in belang van deze huizenbezitters en bedrijven is. Of beter gezegd: als het niet maken van deze keuze de belangen van deze huizenbezitters en bedrijven schaadt.
Alleen dán kunnen wij onze verkiezingsbelofte breken en tóch de kiezer – en onszelf – recht in de ogen kijken.
Wij wachten de bezuinigingsvoorstellen waar het college de komende weken mee komt af. Wij roepen het college op daar zéér creatief in te zijn en geen mogelijkheid tot verdere incidentele en structurele besparingen over het hoofd te zien of bij voorbaat aan de kant te schuiven als onwenselijk of onaanvaardbaar. Daar gaan wij immers als raad over.
Voorzitter, de VVD staat voor een solide financieel beleid, zonder lastenverzwaringen. Dat is dan ook de insteek die wij als fractie hebben bij de komende ombuigingsronde. Dat hebben wij onze kiezers beloofd en wij zullen alles in het werk stellen ons aan die belofte te houden.

Statement, uitgesproken tijdens de raadsvergadering van 23 juni 2011

Als je een kind opvoedt, probeer je hem gedurende de tijd dat hij opgroeit, normen en waarden bij te brengen. Je neemt hem bij de hand, brengt levenswijsheden over, zegt hoe het hoort, beloont goed gedrag en corrigeert als het fout gaat.
Maar op een gegeven moment wordt je kind volwassen. Het is tijd om los te laten. De jonge volwassene heeft zijn normen en waarden en is volledig verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag. Hij komt zaken tegen die hij nog niet eerder tegen is gekomen, maar zonder de hulp van zijn ouders weet hij hoe te handelen. Als ouder kijk je van een afstandje toe. Of niet. Dat is best eng, maar je hebt er vertrouwen in dat het goed komt. Daar heb je 18 jaar in geïnvesteerd.
Met de ruimtelijke kwaliteit van Houten is dat net zo: Houten is volgroeid en het is tijd om los te laten. De inwoners van Houten weten wat de bedoeling is van Houten. De normen en waarden van de ruimtelijke kwaliteit liggen impliciet of expliciet vast. Houtenaren kunnen die vrijheid aan en nemen verantwoordelijkheid voor de ruimtelijke kwaliteit.
We moeten geen moeder willen zijn die nog wekelijks de was doet van haar 30-jarige zoon. Daarvoor is hij nu zelf verantwoordelijk. De gemeente moet los durven laten en vertrouwen hebben in haar inwoners.
De VVD is dan ook blij dat na een eerste besluit in februari het college nu definitief voorstelt de jonge volwassene los te laten het welstandsbeleid af te schaffen. We houden, met de excessenregeling in de hand, op afstand nog een oogje in het zeil of het niet uit de hand loopt, maar geven ons kind in beginsel de vrijheid en verantwoordelijkheid die het aankan. Als dat een paar jaar goed gaat, kan de gemeente wat de VVD betreft helemaal loslaten en ook de excessenregeling afschaffen. We horen graag van de wethouder of ook hij vindt dat als de Houtenaren hebben laten zien die vrijheid en verantwoordelijkheid aan te kunnen, het ouderlijk toezicht op een afstandje ook niet meer nodig is.
Diverse gemeenten zijn ons voorgegaan in het afschaffen van het welstandsbeleid voor bepaalde wijken of gebieden. Ook in onze buurgemeente Utrecht staat het welstandsbeleid momenteel ter discussie. Zij hebben het voorstel van Houten goed bestudeerd en wethouder Bosch heeft toegezegd te onderzoeken of het welstandsbeleid geheel of gedeeltelijk kan worden afgeschaft.
Als wij vandaag instemmen met dit raadvoorstel, dan is Houten de tweede gemeente in Nederland die het welstandbeleid voor de gehele gemeente afschaft.
De VVD is daar trots op!

Voordat het Theater aan de Slinger gebouwd was, werd regelmatig de raadszaal gebruikt voor het geven van voorstellingen door amateurgezelschappen, scholen en verenigingen. Met de verbouwing van het gemeentehuis is besloten een nieuwe uitvoeringszaal te ontwikkelen voor dit soort voorstellingen.

De ambities voor deze uitvoeringszaal werden echter steeds groter. De toenmalig CDA wethouder wilde een heus theater en heeft een heel duur pand laten bouwen met de pretenties van een theater, maar de omvang en voorzieningen van een uitvoeringszaal voor amateurgezelschappen. Dit is het huidige Theater aan de Slinger. Veel te duur en te klein om goed te kunnen exploiteren. Een dom besluit.

De afgelopen jaren heeft de gemeente daarom – naast de reguliere subsidie – elk jaar € 160.000 moeten bijpassen om het exploitatietekort te dekken. Dankzij een zeer ondernemende theaterdirecteur en een goede bedrijfsvoering zijn de tekorten nog beperkt gebleven. Een nog betere exploitatie is op dit moment niet goed mogelijk.  De  horecavergunning is te beperkt en er zijn geen goede  mogelijkheden commerciële congressen te organiseren vanwege het gebrek aan nevenruimtes naast de theaterzaal.

Toen in september 2010 opnieuw door de raad is besloten deze € 160.000 incidentiele subsidie te verstrekken, is afgesproken om dit voorjaar met een structurele oplossing te komen. Afgelopen dinsdag was het zover. Ik verwachtte creatieve oplossingen voor de exploitetatieproblemen, een verruiming van de mogelijkheden voor horeca en het wegnemen van andere beperkingen die de gemeente het theater nu oplegt. Wie schetst mijn verbazing: Het college stelt voor een structurele subsidie van € 120.000 voor de komende 4 jaar te verstrekken. Daar spreekt geen enkele ambitie uit om dit op korte termijn af te bouwen en de mogelijkheden voor commerciële exploitatie te verruimen. En dat in een tijd dat alle maatschappelijke organisaties, verenigingen en stichtingen een flinke korting op subsidies staat te wachten!

Subsidies lijken sympathiek, maar zijn in beginsel niet liberaal. Subsidie geven betekent dat de overheid de vrijheid van de burger afneemt om zelf te bepalen waar hij zijn geld aan uitgeeft. De overheid bepaalt dat dan voor hem. Dat wil niet zeggen dat in geen enkel geval subsidies kunnen worden gegeven, maar wel dat de gemeente hier zeer terughoudend in moet zijn en altijd een gedegen afweging moet maken welke belangen gediend worden en ten koste van welke vrijheden dit gaat.

Niemand wil het theater de nek omdraaien en onmiddellijke stopzetting van subsidies is dan ook niet reëel. Maar het minste dat je toch kunt verwachten is dat de gemeente het theater alle ruimte geeft commerciële exploitatie verder te ontwikkelen en subsidies verder af te bouwen.
De VVD heeft dan ook twee moties ingediend die beide aangenomen zijn. Ten eerste moet het theater zelf de verantwoordelijkheid krijgen voor onderhoud en vervanging van stoelen, geluid- en lichtinstallaties, etc. Dat biedt mogelijkheden voor sponsoring en efficiëntere bedrijfsvoering.
Ten tweede moet het theater alle mogelijkheden krijgen op basis van een businessplan tot een betere exploitatie te komen, zonder allerlei beperkingen opgelegd door de gemeente. Het theater kan daarbij een intensieve rol krijgen bij de ontwikkeling van het Slingergebied. Aan het theater zal het niet liggen!
Welliswaar zal de echte klapper pas gemaakt kunnen worden als het Slingergebied verder ontwikkeld is, maar dat betekent niet dat de komende jaren geen eerste stappen kunnen worden gezet.

Omdat uit het subsidievoorstel van het college geen enkele ambitie bleek al in de komende 4 jaar meer mogelijkheden – en dus minder subsidie -  te geven aan het theater, heb ik (helaas als enige van mijn fractie) het voorstel niet gesteund.

Tijdens de Houtense raadsvergadering van 16 november 2010 is er door een aantal raadsleden zeer intensief getwitterd. Zo intensief dat er een berichtje over in de krant stond en en de gehele reeks tweets is gepubliceerd op de website van Jock Rensen.

Reden om eens stil te staan bij de wenselijkheid van twitteren tijdens de raadsvergadering. Deze discussie heeft afgelopen week dan ook plaatsgevonden in het seniorenconvent, de vergadering voorzitters van de raadsfracties.

Enerzijds zou je kunnen zeggen: het werkt verstorend als mensen tijdens de vergadering met hun telefoon, laptop of iPad bezig zijn. Het lijkt alsof iemand niet met zijn aandacht bij de vergadering is. Er kan zelf een soort schaduwvergadering ontstaan in twitterspace. 

Anderzijds zijn sociale media niet meer weg te denken uit het politieke speelveld van tegenwoordig. Een zeer groot deel van de Nederlandse politici twittert, heeft een facebook of hyves pagina en/of blogt. In Houten is dat ook het geval en ik denk dat dat veel toegevoegde waarde heeft. Twitter is een prachtig medium om de afstand tussen inwoners en raad te verkleinen. Dat de hedendaagse techniek het toelaat om bewoners live op de hoogte te houden van de gebeurtenissen en de duiding daarvan tijdens de raadsvergadering, maakt de politiek alleen maar interessanter. Niet voor niets is twitteren in de Tweede Kamer ook al enige tijd gebruikelijk.

Ik denk dat raadsleden heel verstandig met dit medium om kunnen gaan. Dat is dan ook hun eigen verantwoordelijkheid, waar zij zo nodig op aangesproken kunnen worden door collega-raadsleden.

Ik ben het er helemaal mee eens dat er geen “schaduw-vergadering” dient te ontstaan. Misschien dreigde het tijdens de vergadering van 16 november een beetje die kant op te gaan, maar dat was dan ook een experiment, waar we ook van kunnen leren. Ook dient het twitteren de woordvoerders natuurlijk op geen enkele wijze te storen.

Ik ben het er uiteraard mee eens dat vergaderdeelnemers alle aandacht dienen te hebben bij hetgeen besproken wordt. Zoals Jocko in zijn blog ook al aangeeft, ben je tijdens het twitteren juist heel intensief met de inhoud bezig; net als iemand die aantekeningen maakt.

Overigens geldt al het bovenstaande natuurlijk evenzeer voor het college.

Ik zal het twitteren tijdens de raadsvergadering dan ook voortzetten, waarbij ik bovenstaande uitgangspunten in acht zal nemen. Ook van anderen heb ik dit voornemen inmiddels vernomen.
Als iemand van mening is dat ik mij niet aan deze “gedragsregels” houd, word ik daar graag op aangesproken. Op die wijze denk ik dat twitter een waardevolle toevoeging kan zijn, zonder dat dat de orde van de vergadering verstoort.

(dit artikel is in aangepaste vorm eveneens gepubliceerd op www.LiberaleMedia.nl)

Voorzitter, leden van de Raad, College, belangstellenden,

Het afgelopen half jaar is er hard gewerkt en de eerste resultaten daarvan zijn al zichtbaar. De problemen rond de blauwe zone zijn meteen voortvarend aangepakt en de eerste moeilijke keuzes zijn gemaakt waarbij ik als voorbeeld het project de Slinger wil noemen.

De begroting die voor ons ligt, is natuurlijk alleen maar de eerste begroting binnen de ombuigingsoperatie die noodzakelijk is door de financiële crisis, waarbij we in de komende jaren nog vaak voor lastige keuzes zullen komen te staan. De VVD fractie gaat het maken van die keuzes niet uit de weg.

De VVD complimenteert het college en het ambtenarenapparaat met de kostenreductie die is bereikt als gevolg van de nieuwe aanbesteding voor afvalverwerking. Als gevolg hiervan dalen de woonlasten van onze inwoners aanzienlijk. Ook juichen wij het toe dat het college zich niet heeft laten verleiden tot het teniet doen van deze woonlastendaling door een verhoging van de OZB, zoals de PvdA voorstelt en zoals in onze buurgemeente Nieuwegein is gebeurd. De OZB wordt in Nieuwegein met bijna 10% verhoogd met als argument dat de afvalstoffenheffing naar beneden gaat en de lasten in theorie dus blijven gelijk voor de gemiddelde burger. Dat is net zo absurd als de OZB verhogen omdat de hypotheekrentes of de energieprijzen zijn gedaald. In Houten doen wij gelukkig niet aan dergelijke vergezochte constructies, al lijkt de PvdA daar anders over te denken. Voor de VVD is dit geen optie.

Ook juicht de fractie van de VVD het toe dat het college niet kiest voor de invoering van toeristenbelasting. Omdat toeristenbelasting wordt geheven over het feit dat er een overnachting plaats vindt, kan deze belasting alleen maar geïnd worden bij een beperkt aantal ondernemers. Daar komt nog eens bij dat de administratieve lasten voor het innen van toeristenbelasting enorm zijn. Ondernemers zullen – naast de toeristenbelasting – ook deze kosten doorbelasten aan hun gasten.

Wij steunen het raadsvoorstel dan ook van harte.

Wel vragen wij het college de raad op de hoogte te houden van de ontwikkelingen met betrekking tot de beoordeling van het businessplan voor de exploitatie van de kringloopwinkel, waarvan de wethouder in de RTG heeft aangegeven dat dit deze maand door de ondernemer wordt geleverd. Zoals bekend maakt de VVD zich grote zorgen of de meer dan verdubbelde huurlasten voor het pand wel zijn op te brengen uit de exploitatie van een kringloopwinkel. De wethouder heeft in de RTG bevestigd dat de verwachting is dat de omzet van de onderneming met 50% zal stijgen als gevolg van de locatie van het nieuwe pand. Daarmee zou het risico voor de gemeente minimaal zijn.

Wij hebben vertrouwen in dit college.

Wij hebben vertrouwen dat we met elkaar college, raad, ambtenaren, inwoners, bedrijfsleven, instellingen, verenigingen en andere betrokkenen de ombuigingsoperatie tot een goed einde zullen weten te brengen en zien uit naar de eerste resultaten die zichtbaar moeten zijn in de begroting van 2012.

Nee, de gemeente is geen bank en moet dus ook geen leningen verstrekken.

Maar waarom lezen we dan in de krant dat de Berg en Boschschool door de gemeente uit de brand wordt geholpen met een lening van € 950.000?

De Berg en Boschschool richt zich op het geven van onderwijs aan autische kinderden met als doel de zelfredzaamheid, de zelfstandigheid van de leerling, elk met een eigen vorm van autisme, te vergroten. De hoofdvestiging bevindt zich in Bilthoven. Op 4 juli 2006 is door de gemeenteraad besloten een nevenvestiging van de school te bouwen aan de Kruisboog in Houten.
De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van de school en de raad heeft toen dan ook besloten € 4,8 miljoen beschikbaar te stellen voor de aankoop van grond en de bouw en inrichting van het pand.

Vervolgens is de raad in april 2007 akkoord gegaan met de huisvesting van parktijkonderwijs door De Baanbreker en de vestiging van een medisch kinderdagverblijf in hetzelfde gebouw. Hiermee is een unieke vorm van breed en passend onderwijs tot stand gekomen voor een kwetsbare groep kinderen. Een uitstekend besluit dus.
Een aanvullend bedrag van € 1,6 miljoen is beschikbaar gesteld voor uitbreiding van de huisvesting ten behoeve van het praktijkonderwijs. Voor de financiering van de huisvesting van het medisch kinderdagverblijf zou de school zelf zorgdragen.

Inmiddels is het gebouw zo goed als gereed zonder dat het schoolbestuur de financiering van € 950.000 voor het medisch kinderdagverblijf rond had. De eerste betalingen aan de aannemer zijn gedaan uit de exploitatiekas van de school, gefinancierd door het Rijk. Dit is absoluut niet toegestaan en getuigt van wanbestuur.
De resterende facturen voor de somma van € 460.000 kunnen niet meer betaald worden en het bouwbedrijf stond op het punt het faillissement van de school aan te vragen. Inmiddels is de directie vervangen en de interim directie heeft na contacten met het ministerie van OCW en de provincie een verzoek om tijdelijke financiering door de gemeente Houten gedaan.

Als de school failliet gaat, staan 220 kinderen op straat en zit de gemeente met een schoolgebouw ter waarde van € 6,4 miljoen dat moeilijk of niet voor andere doeleinden kan worden ingezet.

Het college en de raad staan hiermee dus met de rug tegen de muur. Uiteraard vindt geen enkele fractie dat de gemeente zich als bank moet gedragen. Hoewel het geen uitgave betreft maar een rentedragende lening, is het moeilijk aan de inwoners van Houten uit te leggen dat de gemeente geld verstrekt omdat een schoolbestuur wanbeleid heeft gevoerd, waar de gemeente niet verantwoordelijk voor is.

De rente en aflossing van de lening voor de eerste 10 jaar worden gedekt door een huurcontract met het medisch kinderdagverblijf. Er staat na die 10 jaar nog een bedrag uit van € 369.000. Dit restant bedrag wordt gegarandeerd door de Provincie. Daarmee is het risico voor de gemeente beperkt.
Er zal een uitgebreid onderzoek gedaan naar hoe het zover heeft kunnen komen en naar het handelen van de voormalige directie en het bestuur van de school.

Hoewel het tegen alle principes ingaat, heeft de gemeenteraad in dit geval niet anders kunnen doen dan het collegevoorstel unaniem te steunen.

De SGP heeft – samen met de overige oppositiepartijen – een Motie “van van hoop en verwachting” ingediend over het uitgeven van geld door het College zonder dat daar een Raadsbesluit aan ten grondslag ligt. Zie Motie Raadsbesluit Krediet Giro d’Italia.S10GR0045_1_TDS.PDF.

Hoewel het gebruikelijk is dat politieke partijen moties vooraf afstemmen, waren de coalitiepartijen niet op de hoogte van deze motie “vreemd aan de orde van de dag”. Een vreemde actie van de oppositie, waar ik de politieke bedoeling niet van begrijp.

De Raad heeft het budgetrecht. Dat wil zeggen dat het college geen geld mag uitgeven zonder dat daar een Raadsbesluit aan ten grondslag ligt. Nu is het natuurlijk niet werkbaar als het College voor elke euro naar de Raad moet en daarom bestaat er voor bedragen onder de € 25.000 een zogenaamd delegatiestatuut.
Ook in het geval van een overschrijding van budget kan het college in het algemeen volstaan met de melding hiervan in de eerstvolgende Bestuursrapportage.

Voor uitgaven aan nieuwe activiteiten boven de € 25.000 is dus een Raadsbesluit nodig.

Bij de organisatie van de Giro d’ Italia die op 9 mei Houten doorkruiste heeft het College hiertegen gezondigd door hiervoor € 50.000 uit te trekken zonder een Raadsbesluit. Dit heeft het College ook erkend, met de opmerking dat deze uitgave zal worden verwerkt in de eerstvolgende Bestuursrapportage.

Het College gaat hiermee buiten zijn boekje. Het betreft hier geen budgetoverschrijding maar de keuze een nieuwe activiteit te ontplooien. Bovendien was er voldoende tijd de Raad om een krediet te vragen.

Het budgetrecht van de Raad is één van de belangrijkste bevoegdheden van de Raad en het College dient deze bevoegdheid te respecteren.

Het wachten is op een reactie van het college op deze motie. Als in deze reactie niet heel duidelijk wordt toegezegd dat het bij deze ene misstap zal blijven, zal ik de motie zeker steunen.

Als de raad zichzelf serieus neemt, wordt de motie dan unaniem gesteund. Het feit dat de collegepartijen niet is gevraagd mee te tekenen doet daar niets aan af.